را به‌طريق بالغ بايد بريد « 1 » . دوم آنكه : عاقل باشد ، چه ديوانه را تأديب بايد كرد و اگرچه مكرّر از او دزدى صادر شود ، امّا اگر جنون او دورى باشد و در حالت غيرديوانگى دزدى كند حدّ از او ساقط نمىشود . سوم آنكه : مختار باشد ، پس اگر كسى او را به اكراه برآن دارد بر او حدّى نيست . چهارم آنكه : آنچه دزديده است مال باشد ، پس اگر مال نباشد براو حدّى نيست ، مثل آنكه طفل آزادى را بدزدد و اگرچه جامه‌هاى او زياده از ربع يك مثقال [ 1 ] طلا بوده باشد حدّ ندارد ، امّا اگر بالغى را بدزدد [ 2 ] و جامه‌هاى او ربع مثقال طلا باشد حدّ دارد . و اگر غلام كوچك شخصى را بدزدد حدّ دارد ، و اگر غلام بزرك كسى را بدزدد حدّ ندارد مگر آنكه در خواب باشد يا مست باشد . و در دزديدن مال فرقى ميانهء جامه و طعام و ميوه و نان و نمك و برف و خاك و گِل ارمنى و حيوان و غير آن نيست . پنجم آنكه : آن مال به نصاب رسيده باشد ، و نصاب ، چهار يك مثقال شرعى طلاى خالص است كه مضروب به سكّهء معامله باشد يا هرچه قيمت آن ربع مثقال باشد ، پس دزديدن چيزى كه قيمت آن كمتر از اين باشد حدّ ندارد . و اگر انگشترى كه وزن آن شش يك مثقال باشد و قيمت آن چهار يك مثقال بدزدد حدّ دارد ، امّا اگر وزن آن چهار يك مثقال باشد و قيمت آن شش يك مثقال حدّ ندارد . و اگر مالى را كه قيمت آن ربع مثقال باشد بدزدد به گمان آنكه ربع مثقال نيست حدّ دارد . و اگر جامهء بدزدد كه قيمت

--> [ 1 ] - يعنى مثقال شرعى كه سه ربع مثقال صيرفى است ، چنانچه مىآيد . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) [ 2 ] به شرط اينكه در خواب باشد كه صدق كند كه بر جامه‌هاى او يد دارد و آنها را دزديده ، بلكه‌در صغير نيز اگر صدق كند چنين است و اگر حرّ بالغ را بفروشد نيز حدّ دارد از جهت فساد نه از جهت دزدى ، چنانچه مشهور گفته‌اند و جمله‌اى از اخبار دلالت بر آن دارد . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) ( 1 ) شيخ‌طوسى ، نهايه 3 : 324 و 325 . ابن‌حمزه ، وسيله : 418 . علّامهء حلّى ، مختلف 9 : 203 و 204 .